Ga naar de hoofdinhoud
Inspiratie

Fiets door het verhaal van 1629 met de Bossche Pas

9 historische stops om Den Bosch op een andere manier te ontdekken

Den Bosch ziet er vandaag heel anders uit dan bijna 400 jaar geleden. Maar als je goed kijkt, kom je rondom de stad nog verrassend veel plekken tegen die een belangrijke rol speelden tijdens het Beleg van 1629. Forten, dijken, oude legerkampen en zelfs plekken waar het water letterlijk moest worden weggepompt om de stad te bereiken.

En het mooiste? Veel van die plekken liggen gewoon op fietsafstand van elkaar.

Pomp je banden op, neem je Bossche Pas mee en ontdek een stukje Den Bosch waar je misschien al honderd keer langs bent gekomen zonder het verhaal te kennen.

1. Fort Isabella in Vught

De route begint bij Fort Isabella, en dat is meteen een plek waar genoeg te ontdekken valt. Het fort werd in de 17e eeuw gebouwd om de zuidelijke toegang tot Den Bosch te beschermen. Tijdens het beleg wist het leger van prins Frederik Hendrik het fort in handen te krijgen, waarmee de omsingeling van de stad steeds dichterbij kwam.

Veel later werd het fort de Isabellakazerne, waar tussen 1922 en 1940 het Regiment Wielrijders gelegerd was. In Museum Fort Isabella ontdek je beide verhalen aan de hand van historische voorwerpen, foto’s en documenten.

Met je Bossche Pas ga je er gratis naartoe.

Nog niet klaar om verder te fietsen? Op hetzelfde terrein zit Martha Café, gevestigd in de voormalige manschappenkantine. Met je Bossche Pas krijg je 25% voordeel op een drankje naar keuze. Een prima begin van de route.

2. Kasteel Maurick in Vught

Vanaf Fort Isabella fiets je door naar Kasteel Maurick. Nu is het vooral een mooie plek aan het water, maar in 1629 had het kasteel een heel andere functie. Prins Frederik Hendrik gebruikte het als hoofdkwartier. Vanuit hier hield hij zicht op de enorme militaire operatie rondom Den Bosch.

Als je vandaag voor het kasteel staat, is het bijna moeilijk voor te stellen dat hier ooit de plannen werden gemaakt die leidden tot de overgave van de stad. Stap even af en kijk goed om je heen.

3. Kampement Brederode bij Den Dungen

De volgende stop brengt je naar Den Dungen, waar tijdens het beleg het kamp van graaf Hendrik van Brederode lag. Hij was een van de bevelhebbers in het leger van prins Frederik Hendrik.

Een beleg van deze omvang betekende veel meer dan kanonnen rondom een stad. Er moesten complete kampen worden ingericht waar duizenden soldaten konden slapen, eten en zich voorbereiden. Je fietst hier door een gebied waar bijna vier eeuwen geleden een heel legerkamp stond. Vandaag is het landschap rustig. Dat maakt het juist de moeite waard om even stil te staan.

4. De Heinisdijk in Rosmalen

Den Bosch stond bekend als een moeilijk in te nemen vestingstad, voor een groot deel door het water. De moerassige omgeving vormde een natuurlijke verdediging. Prins Frederik Hendrik bedacht daarom een enorme operatie: rondom Den Bosch werd een stelsel van dijken aangelegd waarmee hij het water kon beheersen en de stad volledig kon omsingelen. De Heinisdijk maakte deel uit van dat landschap.

Zin in koffie? Dan ligt hier een mooie tussenstop. Bij De Buuren in Rosmalen geniet je met je Bossche Pas van koffie met gebak voor €7,50 in plaats van €10. Even zitten, bijpraten en daarna weer door.

5. De Rosmolens bij de Dieze

Water was de grootste uitdaging tijdens het beleg. En de oplossing was behoorlijk slim. Bij de Dieze werden rosmolens ingezet, molens aangedreven door paarden in plaats van wind of water. De paarden liepen rondjes en pompten zo het water weg uit het gebied rond Den Bosch. Het doel was het ondergelopen landschap droog genoeg te krijgen om met soldaten en kanonnen dichter bij de stad te komen.

Voor die tijd was het een enorme technische operatie. Als je hier langs de Dieze fietst, kijk je naar een landschap dat een hoofdrol speelde in een van de bekendste hoofdstukken uit de Bossche geschiedenis.

6. Fort Crèvecoeur

Een groot leger heeft voortdurend mensen, voedsel en wapens nodig. Fort Crèvecoeur, op een strategische plek bij de Maas en de Dieze, was daarom belangrijk voor de aanvoer van troepen en voorraden tijdens het beleg.

Na een flink stuk fietsen is een warme stop wel verdiend. Bij De Lachende Vis krijg je met je Bossche Pas gratis soep bij een lunchgerecht. Zeker op een frisse fietsdag een fijne plek om even bij te komen.

7. De Sint-Antonius Abtkerk in Bokhoven

Deze stop laat zien dat de gevolgen van 1629 niet ophielden toen de strijd voorbij was. Na de verovering van Den Bosch werden katholieke kerkdiensten verboden. Voor katholieke Bosschenaren betekende dat uitwijken naar plekken buiten de stad.

Bokhoven was zo’n plek. Bij de Sint-Antonius Abtkerk zie je een heel ander deel van het verhaal, niet de legers en forten, maar wat de gebeurtenissen van 1629 betekenden voor het dagelijkse leven van gewone inwoners. En Bokhoven zelf is sowieso een reden om rustig rond te kijken. Verrassend dichtbij en toch een wereld apart.

8. Museum Kruithuis

De route gaat terug richting de binnenstad, naar misschien wel de meest logische plek om het verhaal van 1629 compleet te maken: Museum Kruithuis.

Het Kruithuis werd aan het begin van de 17e eeuw gebouwd voor de opslag van buskruit en speelde ook tijdens het beleg een rol bij de verdediging van de stad. Tegenwoordig vind je hier het Vesting- en Watermuseum, dat het verhaal van Den Bosch als vestingstad vertelt. Na alle plekken die je onderweg hebt gezien, vallen de puzzelstukjes hier mooi op hun plek.

Met je Bossche Pas bezoek je Museum Kruithuis onbeperkt gratis. Je hoeft niet alles in één dag te doen. Gewoon nog een keer terugkomen kan altijd.

9. Bastion Vught en het Vughterbolwerk

De laatste stop brengt je naar het Vughterbolwerk, waar het beleg in september 1629 in een beslissende fase kwam. De Staatse troepen slaagden erin met explosieven een bres te maken in de stadsverdediging. Daarmee was duidelijk dat het niet lang meer zou duren.

Kort daarna gaf de stad zich over. Na maanden van dijken bouwen, water wegpompen en kampen inrichten was het Beleg van Den Bosch voorbij.

En daarmee eindigt ook jouw route.

Ineens kijk je anders naar Den Bosch

Dat is misschien wel het leukste aan deze route. Je hoeft niet ver weg om iets nieuws te ontdekken. Een dijk waar je normaal gedachteloos langs fietst, blijkt onderdeel te zijn geweest van een enorme militaire operatie. Een mooi kasteel was ooit het hoofdkwartier van een prins. En een museum midden in de stad staat op een plek waar vroeger buskruit werd opgeslagen.

Je hoeft trouwens niet alle negen stops in één keer te doen. Kies een deel van de route, stap ergens binnen voor koffie of lunch en bewaar de rest voor een volgende keer.

Bekijk alle actuele acties op bosschepas.nl/acties en neem je Bossche Pas mee op pad.

Da’s Pas je eigen omgeving opnieuw ontdekken. 🧡